Graddfeydd ffioedd a phennu ffioedd

Mae Archwilydd Cyffredinol Cymru yn adolygu ac yn pennu graddfeydd ffioedd yn flynyddol ar gyfer gwaith archwilio cyrff llywodraeth leol, sydd hefyd yn berthnasol i archwiliadau o gyrff y GIG.  Mae'r graddfeydd ffioedd yn un o ddulliau'r Archwilydd Cyffredinol o reoleiddio costau archwiliadau cyhoeddus yng Nghymru, drwy bennu terfynau ac adolygu ffioedd yn erbyn y terfynau hynny. Mae graddfeydd ffioedd hefyd yn rhoi fframwaith i archwilwyr asesu faint o waith archwilio blynyddolⁱ sydd angen ei wneud a'r ffi y dylid ei chodi am y gwaith hwnnw mewn corff penodol a archwilir.  

Mae'r Archwilydd Cyffredinol yn llunio'r graddfeydd ffioedd ar sail dull cynllunio archwiliadau sy'n seiliedig ar sero sy'n ystyried natur amrywiol agweddau ar adnoddau gwrthwynebol sy'n llywio cymhlethdodⁱⁱ ac ansawddⁱⁱⁱ. Yna caiff y gofynion o ran adnoddau eu trosi'n raddfeydd ffioedd ar sail uniongyrchol gostau cyflawni'r gwaith, sy'n cynnwys costau teithio a chynhaliaeth. Mae'r graddau ffioedd canlyniadol ar ffurf cromlin gyda dibyniaeth leihaol ar faint y cyrff a archwilir, yn hytrach na dibyniaeth linol seml ar wariant neu dreuliau gweithredu gros. 

Caiff y graddau ffioedd eu meincnodi yn erbyn ffioedd a godir gan asiantaethau archwilio eraill yn y DU, lle y bo'n briodol.

Er na ellir defnyddio graddfeydd ffioedd i archwilio cyrff unigryw llywodraeth ganolog, caiff dull cynllunio archwiliadau sy'n seiliedig ar sero ei ddefnyddio o hyd, a chaiff y gofynion o ran adnoddau eu trosi'n ffioedd pwrpasol sy'n uniongyrchol seiliedig ar gostau cyflawni'r gwaith.

Mae llythyr ymgynghori Archwilydd Cyffredinol Cymru ar ei gynigion mewn perthynas â graddfeydd ffioedd llywodraeth leol ar gyfer 2013-2014, ac ymateb yr Archwilydd Cyffredinol i'r ymgynghoriad ar ein tudalen Ymgynghoriadau. 

I weld fersiwn graffig o'r raddfa ffioedd ar gyfer math penodol o gorff a archwilir (gan gynnwys data meincnodi priodol os oes angen ac os yw ar gael), dewiswch y graffigyn priodol o'r rhestr isod:

Graddfa ffioedd	Heb ddata meincnodi	Gyda data meincnodi
Awdurdodau Unedol, Byrddau Iechyd Lleol ac Ymddiriedolaethau'r GIG (gan eithrio Ymddiriedolaethau Ambiwlans)	Dolen i'r graffigyn	Dolen i'r graffigyn
Awdurdodau tân ac achub ac ymddiriedolaethau ambiwlans	Dolen i'r graffigyn	Dolen i'r graffigyn
Awdurdodau parciau cenedlaethol	Dolen i'r graffigyn
Comisiynwyr Heddlu a Throseddu a Phrif Gwnstabliaid (dros dro)	Dolen i'r graffigyn
Ymddiriedolaethau prawf a mathau eraill o gyrff llywodraeth leoliv	Dolen i'r graffigyn	Dolen i'r graffigyn

Mae'n ofynnol i archwilwyr arddel eu barn broffesiynol, a lywir gan y Cod Ymarfer Archwilio, safonau cyfrifyddu ac archwilio perthnasol a chanllawiau a gyhoeddwyd gan yr Archwilydd Cyffredinol er mwyn pennu pa ffioedd sy'n gymwys i gorff penodol a archwilir o ystyried y math o gorff sydd dan sylw.

Lle na fydd ffioedd arfaethedig yn perthyn i'r raddfa ffioedd benodedig neu lle y byddant wedi newid mwy na ±5 y cant o flwyddyn i flwyddyn, bydd yr Archwilydd Cyffredinol yn adolygu'r ffioedd arfaethedig er mwyn sicrhau bod yr amgylchiadau perthnasol dan sylw yn cynnig eglurhad digonol neu'n cael eu diwygio yn unol â hynny. Bydd hyn yn cyfyngu ar y posibilrwydd o godi ffioedd gormodol neu annigonol. Ar ôl cyflwyno'r rheolaethau hyn trafodir y ffi gyda'r corff perthnasol a archwilir ac, yn amodol ar unrhyw wybodaeth bellach sy'n effeithio ar y gwaith i'w gyflawni, fe'i cadarnheir fel y ffi i'w chodi ar y corff hwnnw.

————————

i  Ymhlith y gwaith archwilio blynyddol mae'r holl waith a gyflawnir mewn perthynas ag archwilio cyfrifon, archwiliadau ac astudiaethau gwerth am arian, ac asesiadau a gyflawnir o dan Fesur Llywodraeth Leol (Cymru) 2009, lle y bo'n gymwys.  Nid yw gwaith archwilio blynyddol yn cynnwys yr hyn sy'n mynd y tu hwnt i ddyletswyddau cyffredinol archwilwyr, megis her etholwyr, archwiliadau eithriadol, arolygiadau arbennig a gwaith sy'n ymwneud ag atal gwariant anghyfreithlon. Mae graddfeydd ffioedd gwahanol hefyd yn gymwys i'r gwaith o ardystio hawliadau a ffurflenni mewn perthynas â grantiau a dalwyd neu gymorthdaliadau a roddwyd i gyrff gwasanaethau llywodraeth leol.

ii  Gall risgiau cyrff a archwilir a ffactorau eraill megis ei ofynion gwleidyddol, ei fframwaith cyflwyno adroddiadau ariannol a'i benderfyniadau busnes, ym marn yr archwilydd, ddylanwadu ar faint o waith archwilio sydd angen ei wneud i sicrhau y cyflawnir dyletswyddau'r archwilydd yn briodol.

iii  Gall effaith y rheolaethau a'r trefniadau y mae'r corff a archwilir wedi'u rhoi ar waith i gyflawni ei amcanion ac, wrth wneud hynny, i reoli a lliniaru effeithiau cymhlethdodau, risgiau a ffactorau eraill gael dylanwad ar allu'r archwilydd i gyflawni ei gyfrifoldebau'n briodol.

iv  Gellir cymhwyso'r raddfa ffioedd ar gyfer ymddiriedolaethau prawf a mathau eraill o gyrff llywodraeth leol at gynghorau tref a chymuned a mathau eraill o gyrff llywodraeth leol lle mae'r incwm neu'r gwariant yn fwy nag £1 filiwn y flwyddyn. Mae cynghorau tref a chymuned a mathau eraill o gyrff llywodraeth leol sydd ag incwm neu wariant o hyd at £1 filiwn yn cael eu harchwilio ar sail 'sicrwydd cyfyngedig' - i gael rhagor o fanylion darllenwch lythyr ymgynghori Archwilydd Cyffredinol Cymru ar ei gynigion mewn perthynas â graddfeydd ffioedd llywodraeth leol ar gyfer 2013-2014.