Mae’r adroddiad yn dyfarnu bod gan y Gymdeithas ddull ‘da’ o ddarparu a rheoli tai, yn dilyn uno Cymdeithas Tai Eastern Valley a Gwerin ym mis Ebrill 2007. Mae’r adroddiad hefyd yn dangos yr oedd Melin yn darparu gwasanaethau ‘boddhaol’ yn y meysydd canlynol: yn ei pherthynas gyda’i thenantiaid; ei gwasanaethau rhentu; a’i darpariaeth ar gyfer pobl gydag anghenion cefnogi. Fodd bynnag, amlygodd yr adroddiad bod yna dri maes allweddol oedd â ‘lle ar gyfer gwelliant sylweddol’: yn ei ddull o weithredu cyfleoedd cyfartal; gosod tai; a’i gwasanaeth cynnal a chadw.

Roedd yr adroddiad hefyd yn edrych ar drefniadau’r Gymdeithas ar gyfer sichrau gwelliant parhaus yn ei gwasanaethau, a daeth i’r casgliad bod y gymdeithas yn codi safonau darpariaeth gwasanaeth. Ymddengys bod gan Gartrefi Melin gyfeiriad strategol clîr, gyda chynllun busnes gweithredol a oedd yn helpu cywain y sefydliadau oedd wedi uno yn ddiweddar, a ddangosodd ymrwymiad i adolygu ei gwaith er mwyn gwella gwasanaethau. 

Roedd yr adroddiad yn cynnwys nifer o argymhellion er mwyn hyrwyddo gwelliant pellach, gan gynnwys:

• datblygu a gweithredu ei strategaeth cyfranogiad tenantiaid a chynllun gweithredu;
• cyflwyno system apwyntiadau trwsio ar gyfer ei gontractwyr;
• cynnal a chadw rhestrau aros agored a rhoi terfynau ar gyfyngiadau ar fynediad i restrau aros ar gyfer y rheiny sy’n chwilio am dai; a
• gwella’r ansawdd ac ystod y wybodaeth a ddarperir i breswylwyr. 

Heddiw, dywedodd Jeremy Colman, Archwilydd Cyffredinol Cymru:
“Mae’r adroddiad hwn yn dangos bod Cartrefi Melin yn symud yn y cyfeiriad cywir. Er gwaethaf rhai pryderon mewn ambell faes, mae’r Gymdeithas newydd hon wedi profi’r gallu i werthuso a gwella ei pherfformiad. Dylai’r ymrwymiad hwn, ynghyd â’r argymhellion rwyf wedi eu gwneud, helpu’r Gymdeithas i wella ei gwasanaethau i’w thenantiaid.”

Sylwadau i Olygyddion:

• Cynhaliwyd yr arolygiad o Gartrefi Melin ym mis Chwefror 2008. Ar y pryd, roedd y Gymdeithas yn rheoli dros 2,700 o dai gan gynnwys nifer o gynlluniau lloches.
• Ffurfiwyd y Gymdeithas ym mis Ebrill 2007 ar ôl uno Cymdeithas Tai Eastern Valley a Gwerin. Mae gan Gartrefi Melin swyddfeydd ym Mhontypwl a’r Fenni, a chyflogwyd 136 aelod o staff ar y pryd. 
• Llywodraethir y Gymdeithas gan fwrdd o 15 aelod gwirfoddol gyda thri safle ar y bwrdd wedi eu cad war gyfer aelodau’r bwrdd tenantiaeth. Rheolir y Gymdeithas gan Dîm Rheoli Corfforaethol (TRC) sy’n cynnwys y Prif Weithredwr a chwe cyfarwyddwr. 
• Mae Llywodraeth Cynulliad Cymru wedi apwyntio Swyddfa Archwilio Cymru i ymgymryd â gwaith archwilio ar gymdeithasau tai yng Nghymru. Cynhelir arolygiadau o dan Ddeddf Llywodraeth Leol Cymru 1998, fel a ddiwygiwyd gan Ddeddf Archwilio Cyhoeddus (Cymru) 2004.
• Mae’r cwestiynau penodol am bob agwedd o’r arolygiad wedi eu gosod allan yn fersiwn diweddaraf Cod Rheoleiddio’r Cynulliad ar gyfer Cymdeithasau Tai yng Nghymru. Gellir dod o hyd i’r cod drwy glicio ar y ddolen ganlynol: http://new.wales.gov.uk/topics/housingandcommunity/housing/publications/
  regulatorycodehas;jsessionid=9B45EEEB797A798A2F70307FCF99609A.www1?lang=en.
• Mae Swyddfa Archwilio Cymru yn annibynnol ar lywodraeth ac yn gyfrifol am archwilio cyhoeddus gwerth £19 biliwn o wariant cyhoeddus blynyddol. 
• Sefydlwyd Swyddfa Archwilio Cymru ym mis Ebrill 2005 o dan Ddeddf Archwilio Cyhoeddus (Cymru) 2004, a ehangodd swyddogaethau Archwilydd Cyffredinol Cymru a galluogi trosgwlyddo staff o’r Comisiwn Archwilio yng Nghymru a Swyddfa Archwilio Cenedlaethol yng Nghymru i’w gyflogaeth ef.