Mynega'r adroddiad fod bron pob meddyg iau wedi bod yn gweithio ar gyfartaledd o 56 awr yr wythnos neu lai ers diwedd 2006 (daeth y terfyn 56 awr i rym o 1 Awst 2007). Ac fel ym mis Gorffennaf 2008, roedd yr holl feddygon iau yn Ymddiriedolaeth GIG Felindre, Bwrdd Iechyd Lleol Powys a chyn-Ymddiriedolaeth GIG Ceredigion a Chanolbarth Cymru (sydd bellach yn rhan o Ymddiriedolaeth GIG Hywel Dda) eisoes yn gweithio llai na 48 awr yr wythnos. Fodd bynnag, roedd llawer o ymddiriedolaethau yn bell o gyflawni'r nod hwn a heb gynllun cyffredinol clir i sicrhau cydymffurfiaeth. Drwy'r GIG cyfan yng Nghymru, roedd mwy na hanner y meddygon iau yn dal i weithio mwy na 48 awr yr wythnos.

Gwnaed cynnydd amrywiol gan Ymddiriedolaethau hefyd o ran cyflawni'r mathau o newidiadau a allai gyfrannu at leihau oriau gwaith meddygon iau. Ymhlith y newidiadau hyn mae: gwaith rheoli rota gwell; rhoi prosiect Ysbytai Liw Nos ar waith (gweler Nodiadau i Olygyddion); ailfodelu gweithlu ehangach; ac ailgyflunio gwasanaethau. 

Mae Llywodraeth y Cynulliad wedi rhagweld na fydd mwy na 12 y cant o feddygon iau yn gweithio mwy na 48 awr yr wythnos erbyn mis Awst 2009. Ond mae'r rhagolwg hwn yn optimistaidd gan ei fod yn cymryd yn ganiataol y bydd yr ymddiriedolaethau’n gwireddu’r cynlluniau cydymffurfio y maent wedi bod yn eu trafod â Llywodraeth y Cynulliad ers Gorffennaf 2008. Yn ymarferol, efallai y bydd yn anodd rhoi newidiadau arfaethedig ar waith a'u cynnal - ymhlith y rhwystrau posibl yn cynnwys cyllid, problemau recriwtio ac amharodrwydd staff i newid. Hyd yn oed os yw patrymau rota'n cydymffurfio â'r Gyfarwyddeb mewn egwyddor, mae risg y bydd dal i fod angen i'r meddygon iau weithio oriau hwy i fodloni anghenion y swydd.

Mae Llywodraeth y DU yn ceisio estyn y cyfyngiad amser ar gyfer cyflawni'r targed o 48 awr yr wythnos mewn ardaloedd penodol, ond mae'n rhaid i'r ymddiriedolaethau barhau i wneud eu gorau glas i gydymffurfio erbyn Awst 2009. Nid yw’r estyniad posibl wedi’i gymeradwyo gan y Comisiwn Ewropeaidd eto. I fod yn gymwys am estyniad byddai’n rhaid i'r ymddiriedolaethau ddangos iddynt gymryd pob cam rhesymol i sicrhau cydymffurfiaeth a byddai dal i fod angen iddynt leihau oriau gwaith meddygon iau i 52 awr yr wythnos neu lai o fis Awst 2009. Yn y cyfamser, mae Llywodraeth Cynulliad Cymru a’r Ymddiriedolaethau wedi bod yn trafod sut y gall cynnydd bellach gael ei wneud ar safle gyffredinol y gydymffurfiaeth.

Heddiw dywedodd Jeremy Colman, yr Archwilydd Cyffredinol:
'Ni ddylai'r Ymddiriedolaethau adael i'r posibilrwydd y caiff terfyn amser mis Awst ei estyn dynnu eu sylw oddi ar yr angen i wneud pob ymdrech i gydymffurfio'n llawn â'r rheol wythnos 48 awr i feddygon iau. Bydd angen i Ymddiriedolaethau, Byrddau Iechyd Lleol, Llywodraeth y Cynulliad a phartneriaid eraill i gydweithio'n agosach dros y misoedd nesaf i drafod a chytuno ar beth sydd angen ei wneud i ategu cydymffurfiaeth.'

Nodiadau i Olygyddion:

• Mae'r adroddiad yn ystyried a yw'r GIG yng Nghymru yn gwneud cynnydd da tuag at gydymffurfio'n llawn â'r Gyfarwyddeb i feddygon iau erbyn Awst 2009. Daeth y Gyfarwyddeb Oriau Gwaith Ewropeaidd i gyfraith y DU yn gyntaf fel rhan o Reoliadau Oriau Gwaith 1998. Ceir crynodeb o ddarpariaethau'r Gyfarwyddeb yn Atodiad 2 o'r adroddiad a gyhoeddwyd heddiw.
• Mae'r canfyddiadau a'r casgliadau a gyflwynir yn yr adroddiad hwn yn seiliedig ar waith maes lleol a gyflawnwyd yn ystod hanner cyntaf 2008 ac ar dystiolaeth am ddatblygiadau ers hynny a ddarparwyd gan Lywodraeth y Cynulliad.
  Yn dilyn ein gwaith archwilio lleol, gwnaethom gyfres o argymhellion i ymddiriedolaethau GIG unigol. Ceir crynodeb o’r hyn yr oedd yr argymhellion hyn yn canolbwyntio arno yn Atodiad 1 o'r adroddiad a gyhoeddwyd heddiw.
• Treialwyd Ysbytai Liw Nos gyntaf yn 2003-04. Cysyniad ydyw sy'n ailddiffinio'r broses o ddarparu gwasanaeth meddygol wrth gefn y tu allan i oriau, a dylai leihau dibyniaeth ymddiriedolaethau ar feddygon iau yn ystod y cyfnod hwn. Mae'r cysyniad wedi'i seilio ar syniad lle mai dim ond y bobl sydd eu hangen sy'n gweithio drwy gyflwyno timau amlbroffesiynol cyffredinol. Mae rhagor o wybodaeth yn www.healthcareworkforce.nhs.uk/hospitalatnight.html
• Mae Swyddfa Archwilio Cymru yn annibynnol ar y llywodraeth ac yn gyfrifol am gynnal archwiliad blynyddol o tua £20 biliwn o wariant cyhoeddus blynyddol. Ei nod yw hyrwyddo gwelliannau, fel y gall pobl Cymru gael budd o wasanaethau cyhoeddus atebol sydd wedi'u rheoli'n dda ac sy'n cynnig y gwerth gorau posibl am arian. Mae hefyd yn ymrwymedig i ganfod a lledaenu arfer da ym mhob rhan o'r sector cyhoeddus yng Nghymru.
• Sefydlwyd Swyddfa Archwilio Cymru ym mis Ebrill 2005 drwy Ddeddf Archwilio Cyhoeddus (Cymru) 2004, a ehangodd swyddogaethau Archwilydd Cyffredinol Cymru ac a alluogodd staff o’r Comisiwn Archwilio yng Nghymru a’r Swyddfa Archwilio Genedlaethol yng Nghymru i gael eu trosglwyddo i gyflogaeth Archwilydd Cyffredinol Cymru.