Datganiadau i'r wasg

Gallai gwendidau yn y cynllun grantiau beryglu buddsoddiad mewn coetir

17/08/2010

Nid oedd y gweithdrefnau ar gyfer adolygu ceisiadau yn ddigon cadarn, meddai'r Archwilydd Cyffredinol

Mae adroddiad gan Archwilydd Cyffredinol Cymru yn asesu a gafodd arian cyhoeddus a ddefnyddiwyd i gefnogi cwmni cydweithredol i weithwyr yn Sir Benfro ei ddyfarnu'n ddiduedd. Mae hefyd yn ystyried a oedd grant Comisiwn Coedwigaeth Cymru yn briodol ac yn unol â'r meini prawf y cytunwyd arnynt.

Cynhaliwyd yr ymchwiliad mewn ymateb i bryderon a gododd aelodau o'r cyhoedd gyda Swyddfa Archwilio Cymru.

Canfu'r adroddiad fod yr arian cyhoeddus a ddyfarnwyd i'r cwmni cydweithredol i weithwyr, sef Calon yn Tyfu Cyf (Calon), yn bodloni amodau lefel uchel y cynllun grant. Ond nid oedd meini prawf na gweithdrefnau'r cynllun ar gyfer adolygu ceisiadau yn ddigon cadarn. Cynyddodd hyn y perygl na fyddai pobl yn y gymuned yn gallu cymryd rhan mewn prosesau gwneud penderfyniadau ynghylch y defnydd a wneir o'r coetir ac na chaiff buddsoddiad ei ddiogelu, o bosibl, ar gyfer y pwrs cyhoeddus dros amser.

Cafodd Calon, cwmni cyfyngedig drwy warant, gyllid o 100% i brynu coetir Ffynnone a Chilgwyn yng Ngogledd Sir Benfro gan gynllun grant (Cydcoed*) y bwriedir iddo roi arian i grwpiau cymunedol. Ar ôl prynu'r coetir hwn, roedd Calon yn gymwys i gael rhagor o arian drwy werthu coed ar y tir ac arian grant ychwanegol a ddyluniwyd i gefnogi'r rheolaeth gynaliadwy o goetir.

Ni wnaeth Comisiwn Coedwigaeth Cymru ymgysylltu â'r cyhoedd yn y gymuned lleol cyn dyfarnu'r grant i sicrhau bod Calon yn cynrychioli'r gymuned na mesur graddau'r gefnogaeth leol. Yn ogystal â'r diffyg ymgynghori mynegodd aelodau o'r cyhoedd bryderon ynglyn â didueddrwydd ac annibyniaeth wrth asesu, prosesu a monitro cais Calon am grant.

Canfu'r adroddiad, y canlynol:

• Bodlonodd y prosiect yr amodau lefel uchel ar gyfer arian yr UE ond oherwydd gwendidau yng ngofynion penodol cynllun Cydcoed cynyddodd y risg na fyddai'r ymgeisydd yn cynrychioli'r gymuned mewn gwirionedd.
• Roedd gweithdrefnau Cydcoed ar waith ond roeddent yn annigonol i sicrhau annibyniaeth, tystiolaeth i ategu ceisiadau, rheoli risg a diogelu'r arian yn y dyfodol. Ansicr yw'r cynnydd yn erbyn targedau a'r canlyniadau arfaethedig ar hyn o bryd.

Mae'r adroddiad yn gwneud yr argymhellion canlynol:

• Dylai'r Comisiwn weithio gyda Calon i ystyried opsiynau ar gyfer cynyddu cyfranogiad y gymuned mewn prosesau gwneud penderfyniadau ynghylch y coetir megis cael cynrychiolaeth gymunedol ar fwrdd Calon e.e. cyfarwyddwyr anweithredol a diogelwch tymor hwy i'r ased er mwyn y gymuned leol a'r pwrs cyhoeddus.
• O ystyried bod y Comisiwn yn cydnabod bod angen prosesau rheoli prosiect cadarnach o ran cynlluniau grant, mae prosesau ar waith i sicrhau bod hyn yn cael ei gymhwyso'n effeithiol at bob cynllun newydd a phob cynllun sy'n bodoli eisoes cyn gynted â phosibl.
• Dylai fod yn ofynnol i staff y Comisiwn gwblhau ffurflen Datganiad Blynyddol o Fuddiant a ddylai gael ei hadolygu a'i hawdurdodi gan aelod o'r Bwrdd Rheoli er mwyn asesu goblygiadau i feysydd gwaith yn y dyfodol.  Dylai fod yn ofynnol i staff ddiweddaru'r rhain yn ystod y flwyddyn pan gyfyd amgylchiadau priodol.

Heddiw dywedodd Archwilydd Cyffredinol Cymru, Gillian Body:

"Rwy'n gobeithio y bydd Comisiwn Coedwigaeth Cymru yn dilyn fy argymhellion i geisio cynyddu cyfranogiad y gymuned mewn prosesau gwneud penderfyniadau ynghylch y coetir a rhoi prosesau rheoli prosiect cadarnach ar waith o ran cynlluniau grant. Nawr yn fwy nag erioed, rhaid i ni wneud yn siwr bod arian cyhoeddus yn cael ei ddiogelu tra'n darparu gwasanaeth o'r lefel uchaf i'r gymuned."

Nodiadau i Olygyddion:

• *Mae'r Comisiwn yn rhoi grantiau i sefydliadau trydydd parti o dan amrywiol raglenni i helpu i gyflawni amcanion strategaeth Coetiroedd Llywodraeth Cynulliad Cymru. Rhwng 2003 a 2008, cafodd Rhaglen Cydcoed II (Cydcoed) ei sefydlu a'i weithredu gan y Comisiwn a'i nod oedd helpu grwpiau cymunedol i wella coetir a bywydau pobl drwy: ddarparu swyddi a chyfleoedd newydd; grymuso cymunedau; hyrwyddo adloniant iach, addysg a chadwraeth; gwella a chreu coedwigoedd.
• Mae Swyddfa Archwilio Cymru yn annibynnol ar y llywodraeth ac yn gyfrifol am gynnal archwiliad blynyddol o tua £20 biliwn o wariant cyhoeddus blynyddol. Ei nod yw hyrwyddo gwelliannau, fel y gall pobl Cymru gael budd o wasanaethau cyhoeddus atebol sydd wedi'u rheoli'n dda ac sy'n cynnig y gwerth gorau posibl am arian. Mae hefyd yn ymrwymedig i nodi a lledaenu arfer da drwy'r sector cyhoeddus yng Nghymru.