Datganiadau i'r wasg

Archwilydd Cyffredinol Newydd i 'chwyldroi' dull llywodraethu Swyddfa Archwilio Cymru

08/10/2010

Bydd y cynlluniau yn gwneud SAC yn fwy 'tryloyw, atebol ac agored', yn ôl Huw Vaughan Thomas

Yn ystod ei wythnos gyntaf yn ei swydd, mae Archwilydd Cyffredinol newydd Cymru wedi amlinellu ei gynlluniau i wella'r ffordd y mae Swyddfa Archwilio Cymru yn dangos atebolrwydd, tryloywder a rheolaeth agored.

Mae ei argymhellion ar gyfer trefniadau llywodraethu newydd mewn papur. Bwriad yr Archwilydd Cyffredinol newydd - Huw Vaughan Thomas - yw sicrhau bod y trefniadau newydd ar waith yn llawn erbyn 1 Ebrill 2011.

Mae a wnelo llywodraethu corfforaethol â'r ffordd y caiff sefydliadau eu cyfarwyddo a'u rheoli. Mae a wnelo trefniadau llywodraethu corfforaethol â gwneud y pethau cywir yn y ffordd gywir ar yr adeg gywir i gyflawni amcanion y sefydliad mewn ffordd dryloyw ac atebol, gan sicrhau'r risg leiaf posibl a'r perfformiad gorau posibl. 

Nododd adolygiad diwydrwydd dyladwy mewnol Swyddfa Archwilio Cymru, sy'n cael ei gynnal ar hyn o bryd, feysydd yr oedd angen eu gwella er mwyn i'r Archwilydd Cyffredinol a Swyddfa Archwilio Cymru allu dangos atebolrwydd, tryloywder a rheolaeth agored. Mae gwaith eisoes yn mynd rhagddo i fynd i'r afael â'r materion hyn a bwriad cynigion yr Archwilydd Cyffredinol newydd yw cymryd camau pellach a hynny'n gyflym.

Ymhlith ei gynigion mae:

• Sefydlu tri phwyllgor anweithredol newydd i oruchwylio Adnoddau (Adnoddau Dynol, TG a Chyllid), Taliadau, ac Archwilio a Rheoli Risg. 
• Bob chwe mis, bydd Cadeiryddion y tri Phwyllgor hyn yn cwrdd â'r Archwilydd Cyffredinol a Phwyllgor Gweithredol Swyddfa Archwilio Cymru i adolygu'r hyn y bwriadwyd ei gyflawni, a'r hyn a gyflawnwyd mewn gwirionedd, yn ystod y cyfnod chwe mis blaenorol.
• Cynnal cynhadledd llywodraethu flynyddol i drafod blaenoriaethau a gweithgareddau Swyddfa Archwilio Cymru yn y dyfodol. Bydd yr holl aelodau anweithredol, rhanddeiliaid allweddol ac arbenigwyr o'r tu allan i Gymru nad ydynt yn gysylltiedig â'r cyrff a archwilir gan Swyddfa Archwilio Cymru yn bresennol.
• Llunio adroddiad llywodraethu blynyddol i'w gyflwyno i Bwyllgor Cyfrifon Cyhoeddus y Cynulliad ei ystyried.

Er mwyn cyflawni ei rôl, rhaid i Archwilydd Cyffredinol Cymru fod yn gwbl annibynnol ar ddylanwad gwleidyddol neu ddylanwad arall dros yr hyn a archwilir ganddo a'r ffordd y mae'n cyflwyno ei ganfyddiadau. Lluniwyd y trefniadau llywodraethu newydd i amddiffyn yr annibyniaeth hon yn gadarn, gan sicrhau ar yr un pryd bod yr Archwilydd Cyffredinol a Swyddfa Archwilio Cymru yn atebol yn briodol am y gwaith archwilio a gyflawnir ganddynt a'r arian cyhoeddus a gaiff ei wario ganddynt.

Heddiw, dywedodd Archwilydd Cyffredinol Cymru, Huw Vaughan Thomas : 
"Ar hyn o bryd mae trefniadau llywodraethu Swyddfa Archwilio Cymru yn wallus ac nid ydynt yn darparu'r gwiriadau na'r cydbwysedd angenrheidiol a ddylai fodoli mewn sefydliadau a reolir yn dda yn y sector preifat neu'r sector cyhoeddus. Dyma pam bod angen chwyldroi pethau. Dros y saith mis nesaf byddaf yn cyflwyno newidiadau mawr a fydd yn gwneud Swyddfa Archwilio Cymru yn fwy tryloyw, atebol ac agored."

Nodiadau i Olygyddion:

• Penodwyd Huw Vaughan Thomas yn Archwilydd Cyffredinol Cymru ar 1 Hydref 2010.
• Gellir hefyd ddarllen rhagor o wybodaeth am rôl yr Archwilydd Cyffredinol ar ein gwefan - http://www.wao.gov.uk/cymraeg/whoweare/81.asp
• Mae Swyddfa Archwilio Cymru yn annibynnol ar y llywodraeth ac yn gyfrifol am gynnal archwiliad blynyddol o tua £20 biliwn o wariant cyhoeddus blynyddol.
• Am ragor o wybodaeth am rôl Archwilydd Cyffredinol Cymru ewch i wefan Swyddfa Archwilio Cymru yn http://www.wao.gov.uk/cymraeg/whoweare/81.asp
• Nod Swyddfa Archwilio Cymru yw hybu gwelliannau fel y gall pobl Cymru gael budd o wasanaethau cyhoeddus atebol sydd wedi'u rheoli'n dda ac sy'n cynnig y gwerth gorau posibl am arian. Mae hefyd yn ymrwymedig i nodi a lledaenu arfer da ym mhob rhan o'r sector cyhoeddus yng Nghymru.